Escola galega da paisaxe

Integración no medio e respecto aos ensinos da tradición sinalan o camiño de futuro, segundo os expertos

Os aspectos máis valorados polos expertos para trazar un camiño a seguir en arquitectura e urbanismo son a sustentabilidade e a escala, a integración no espazo, a tradición, a educación e a conciencia cívica. Esta debe ser a guía de futuro se aínda se quere apostar pola normalidade, o equilibrio e a beleza no tratamento da paisaxe de Galicia, por intentar un regreso a aquela Arcadia feliz.

Na sensibilidade e a lucidez que outros colectivos humanos demostraron cos seus ámbitos de vida e traballo edifica Xoán Creus unha pedagoxía razoable. O arquitecto enfronta o deixamento que arruinou a fachada das vilas costeiras galegas que creceron desaforadamente co esmero con que coidaron os seus bártulos os pescadores. «O diñeiro que aflora e busca rendemento rápido no negocio inmobiliario asociado ao turismo non axuda a xerar modelos adecuados coa natureza e a contorna construtiva», argüe. Mentres, agrega, desa comunidade saen os mariñeiros que souberon conservar apeiros e embarcacións, «un patrimonio cultural tradicional riquísimo que segue moi vivo, e que non deixou de incorporar tecnoloxías e materiais novos».

Experiencias pracenteiras

Nese esforzo pedagóxico, o arquitecto Salvador Fraga destaca os logros da rede viaria local e comarcal na súa adaptación á orografía que lle dá forma. «É unha telaraña complexa que, ademais de integración no terreo, logrou facer accesibles parroquias e lugares. Galicia é hoxe moi accesible», eloxia. Esta magnífica malla, recorda, require poucos retoques, só debe estar ben sinalizada e asfaltada. «O seu respecto ao espazo, soutos, ríos, vales, bosques, a súa interpretación das curvas de nivel, converten percorrido e viaxe en experiencias pracenteiras». Hai que esquecerse -advirte- de maiores desfeitas e custosos desmontes para dispor rectas e que os coches poidan cobrar velocidade. Porque o seguinte paso é o aumento da sinistralidade e do gasto para habilitar rotondas que regulen esa velocidade. «Baixar a Carnota é un espectáculo para os sentidos. O importante é chegar». É algo que entenderon no Reino Unido e os países nórdicos, subliña Fraga, que anota que isto se percibe tamén no acceso a Galicia por ferrocarril, que segue «a vía natural que xa usaron antes romanos, árabes e Napoleón. Por algo será», gabia.

En contraposición, o arquitecto Xan Rodríguez cita as estradas nacionais e da Xunta, «que atentan contra a paisaxe onde insérense». Motivadas polo aforro a curto prazo en investimento, a Administración aposta, por exemplo, por «drásticas excavacións do monte no canto de facer un semitúnel». As infraestruturas públicas, exhorta, precisan meditación.

O eucalipto e o piñeiro

Creus ve unha grave forma de feísmo na explotación forestal indiscriminada, a que impuxo especies únicas como eucalipto e piñeiro. A destrución da paisaxe, di, é notoria, como o foi en casos de concentración parcelaria en que o viario se usou con aproveitamentos seudourbanísticos. «En ambos os exemplos -apunta- houbo falta de conciencia, especulación e deixamento na disciplina polas autoridades». Todo o contrario, subliña, do que supón a recuperación do viñedo nas ribeiras do Sil, onde o home soubo conxugar formas de cultivo tradicional con novas tecnoloxías, recuperou variedades de uva e plantou outras.

Deben superarse así mesmo, insta Creus, eses PXOM que se redactan para contentar á Administración local contratante. E tamén, ante o desenfreo, hai que «paralizar e pensar, como se fixo co Plan do Litoral (POL) de Galicia a pesar das críticas que iso suscitou».

Contra «a desorde desigualitario que pretende instaurar» o POL advirte o avogado experto en urbanismo Enrique Sánchez-Goyanes, que, apunta, crea «curiosos dentes de serra para deixar dentro ou fóra das súas esixencias a certas propiedades costeiras que aparentemente estarían en situación similar». Non é que en urbanismo, razoa, non se poidan crear desigualdades (por natureza, son inevitables, véxase o veciño ao que lle cae encima da súa parcela unha cualificación de zona verde), pero «hai que motivar convincentemente o porqué dese trato desigual».

Fuente: La Voz de Galicia